Nadciśnienie tętnicze to częsta choroba układu krążenia. Polega na podwyższonych wartościach ciśnienia krwi, występujących stale lub okresowo. Za wartości prawidłowe przyjmuje się odczyt na poziomie 140/90 mmHg, a niektóre źródła podają wręcz 120/80 mmHg. W Polsce na tą przypadłość cierpi około 20% dorosłej populacji, przy czym jest to wynik uśredniony. Oczywiście zagrożenie i częstość występowania wzrasta wraz z wiekiem, więc odsetek osób mających około 60 lat, chorujących na nadciśnienie w naszym kraju oscyluje już w pobliżu 60% populacji. Trzeba przyznać więc, że jest to powszechny problem.

Przyczyny nadciśnienia bywają różne, jednak większości, bo aż 95% przypadków ma niewyjaśnione podłoże. Jest to nadciśnienie pierwotne, inaczej idiopatyczne. Pozostałe 5 % wywoływane jest przez konkretne choroby, w tym: cukrzyca, zwężenie tętnicy nerkowej, choroby nerek, nadczynność tarczycy. Nadciśnienie objawia się najczęściej bólami głowy w części potylicznej, zawrotami głowy, krwotokami z nosa, zaburzeniami snu, szybkim zmęczeniem w wyniku wysiłku, a w postaci klinicznej obserwuje się pogorszenia wzroku. Nie są to objawy, które można lekceważyć, bowiem nie leczone nadciśnienie może mieć poważne konsekwencje, jak udar mózgu, zaburzenia rytmu serca czy zwał. Poza nadciśnieniem groźne dla zdrowia są także nagłe spadki ciśnienia czy duże wahania pomiędzy jego wartościami. Niewątpliwie każdy z wymienionych przypadków musi zostać poddany diagnostyce, a później odpowiedniemu leczeniu.

Oczywiście podstawową metodą monitorowania ciśnienia jest domowy aparat do jego mierzenia, a także pomiary dokonywane przy okazji wszelkich wizyt lekarskich. Jednak, kiedy już zdarzą się incydenty z wykazanym podwyższonym ciśnieniem w warunkach domowych lub w gabinecie lekarskim, zwykle należy pogłębić diagnostykę.

Wskazania do badania z użyciem holtera ciśnienia
Lekarz, któremu zgłosimy swoje obawy, opiszemy objawy, ewentualnie przedstawimy zapisane pomiary z użyciem domowego aparatu do mierzenia ciśnienia, podejmie dalsze kroki. Zależnie oczywiście od stanu zdrowia pacjenta. W przypadku skrajnych już dolegliwości i pomiarów może okazać się, że konieczna jest hospitalizacja. Ale często, zanim do tego dojdzie, pacjent jest poddawany odpowiedniemu badaniu w warunkach ambulatoryjnych. Służy do tego holter ciśnienia, inaczej ABPM ( z ang. ambulatory blood pressure monitoring), urządzenie które bada ciśnienie pacjenta w cyklu całodobowym.

Sytuacje, kiedy lekarz zaleca wykonanie takiego badania to m.in.:

  • pacjent zgłasza objawy sugerujące występowanie nadciśnienia, tj. zawroty głowy, nagłe omdlenia, upadki;
  • pomiędzy pomiarami gabinetowymi występują duże wahania odczytywanych wartości;
  • wystąpią znaczne różnice pomiędzy podanymi przez pacjenta odczytami domowymi, a tymi uzyskiwanymi w gabinecie;
  • pacjent posiada zdiagnozowane nadciśnienie, ale jest ono oporne na leczenie;
  • cukrzyca, mogąca powodować spadki ciśnienia, zwłaszcza u osób starszych;
  • podejrzenia dotyczące wahań ciśnienia podczas snu;
  • nadciśnienie u kobiet ciężarnych;
  • podejrzenie efektu „białego fartucha” powodującego przekłamania w pomiarze ciśnienia wykonywanym w gabinecie lekarskim.

 

Badanie z użyciem holtera ciśnienia – jego przebieg i zalety.

Badanie holterem ciśnienia polega na założeniu pacjentowi w warunkach ambulatoryjnych zestawu do dobowej rejestracji ciśnienia. Zestaw to urządzenie rejestrujące, połączone z mankietem. Sam holter zawiesza się pacjentowi na pasku lub innym mocowaniu, a makiet umieszcza się jak zwykle na przedramieniu, tuż ponad łokciem. Kiedy nie występuje konieczność hospitalizacji, holter jest badanemu wypożyczany na dobę do domu. Na badanie należy stawić się w koszulce z krótkim rękawem i luźnym okryciu wierzchnim. Na dobę przed badaniem należy powstrzymać się od spożywania alkoholu, a po przybyciu do przychodni odpocząć około 20-30 minut.

Podczas badania należy wykonywać wszystkie rutynowe czynności, prowadzić normalny tryb życia. Należy także przyjąć normalnie leki. Podczas kolejnych pomiarów nie należy rozmawiać, ani też przez chwilę nie wykonywać żadnych czynności, natomiast ramię z mankietem trzymać luźno. Nie należy przekładać mankietu na drugą rękę, ani też ściągać. Nie można kąpać się w czasie doby badania, aby nie zniszczyć aparatu. Nie można także kłaść się na ręce, gdzie założony jest mankiet.

Holter sam steruje pompowaniem mankietu i rejestruje pomiary, których wykonuje około 70-ciu w ciągu doby, średnio co 15 minut. Dodatkowo pacjent może sam uruchomić pompowanie mankietu i pomiar na żądanie, kiedy wystąpią zgłaszane wcześniej dolegliwości. Sam fakt należy odnotować w otrzymanym dzienniczku, podobnie jak inne incydenty, a także rodzaje aktywności czy przyjmowanie leków, spożywanie posiłków, sen, wszystko wraz z podaniem godzin. Po upływie doby należy pojawić się ponownie w gabinecie, celem zdemontowania urządzenia i oddania do odczytu, który odbywa się na komputerze, a następnie drukowany na papierze.

Holter ciśnieniowy (ABPM) to badanie pozwalające lekarzowi na optymalny dobór terapii farmakologicznej oraz godzin, kiedy leki powinny być przyjmowane, w zależności od rodzaju problemów z ciśnieniem, jakie wykazały pomiary holtera.

Holter ciśnienia pozwala na wykonanie dużej liczby pomiarów w ciągu doby, podczas różnych czynności, stanów emocjonalnych, po zażyciu różnych leków. Takie dane są trudne do uchwycenia podczas chwilowego badania w gabinecie lub na zwykłym, domowym aparacie do mierzenia ciśnienia. Ponadto badanie wykonywane poza placówką medyczną wyklucza efekty częstego stresu pacjentów podczas wizyty, nazywane przez lekarzy „nadciśnieniem białego fartucha”. Badanie z użyciem holtera pozwala także na ocenę reakcji ciśnienia pacjenta na wdrożone wcześniej leki czy inne formy leczenia. Ponadto daje wiedzę na temat odczuwalności wysokości ciśnienia, dzięki dodatkowym, ręcznym pomiarom na żądanie.

Opis holtera ciśnienia
Nazwa urządzenia pochodzi od twórcy holtera EKG, Normalna Holtera, chociaż on sam nie miał udziału w stworzeniu tego aparatu. Jednakże zasada działania i rodzaj badania jest identyczny z działaniem holtera EKG, więc nazwa została zapożyczona. Sam rejestrator ma wielkość małego radia tranzystorowego i jest podłączony do mankietu. Zakres mierzonego ciśnienia mieści się w przedziale od 0 do 300 mmHg. Stopień pompowania mankietu dobierany jest przez sam holter. Pomiary odbywają się cyklicznie co 15 minut w dzień, a w nocy co 30 minut. Dodatkowo, przy użyciu przycisku Event, badany może przeprowadzić pomiar na żądanie. Rejestratory mają wbudowany zegar z czasem rzeczywistym co pozwala na osadzenie danych w konkretnych godzinach dnia lub nocy. Wyposażony jest w kartę pamięci. Niektóre z modeli posiadają wyświetlacz cyfrowy, pozwalający badanemu na zapoznanie się z ostatnim odczytem. Poza holterem dobowym, wypożyczanym pacjentowi, istnieją także systemy podłączone od razu do oprogramowania, dające możliwość ciągłego podglądu odczytów w czasie rzeczywistym. Takie systemy, podłączone za pomocą kabla USB do komputera przydatne są w warunkach szpitalnych, klinicznych. Obecne holtery ciśnienia prezentują na tyle zaawansowaną technikę, pozwalającą na bardzo dokładne pomiary. Dzięki temu, po akceptacji przez międzynarodowe towarzystwa medyczne, pomiary takich holterów mogą być wykorzystywane przy realizacji badań naukowych.

 

24-GODZINNA REJESTRACJA EKG METODĄ HOLTER

TEORETYCZNE I TECHNICZNE PODSTAWY BADANIA
Rutynowo wykonywany zapis EKG pozwala na parominutową zaledwie rejestrację czynności elektrycznej serca (EKG), natomiast metoda Holtera pozwala na wielogodzinną rejestrację EKG w warunkach nieskrępowanej całodobowej aktywności badanego. Rejestracja zapisu odbywać się może w dwóch systemach. System tradycyjny polega na zapisie sygnału na taśmie magnetycznej w rejestratorze noszonym przez badanego i analizie tego sygnału w stacjonarnym urządzeniu z szybkością 60-240 -krotnie większą od szybkości rejestracji. Drugi system opiera się na rejestracji sygnału w tzw. czasie rzeczywistym, gdzie urządzenie rejestrujące jest jednocześnie analizatorem zapisywanego sygnału. W zestawach holterowskich analizujących zapis w czasie rzeczywistym, rejestracji sygnału EKG dokonuje się na taśmie magnetycznej albo stosuje się rejestratory beztaśmowe, wykorzystujące pamięć elektroniczną.

CZEMU SŁUŻY BADANIE?
Badanie to służy ocenie czynności elektrycznej serca. Umożliwia rejestrację zaburzeń rytmu i przewodnictwa, ocenę pracy rozrusznika serca oraz nieprawidłowości w ukrwieniu mięśnia sercowego dzięki zastosowaniu wielogodzinnej rejestracji zapisu EKG w warunkach normalnej aktywności badanego.

WSKAZANIA DO WYKONANIA BADANIA

  • Diagnostyka zaburzeń rytmu.
  • Ocena skuteczności leczenia antyarytmicznego.
  • Ocena czynności sztucznego rozrusznika.
  • Ocena niedokrwienia mięśnia sercowego.

Badanie jest wykonywane na zlecenie lekarza

 

BADANIA POPRZEDZAJĄCE
Nie ma bezwzględnej konieczności wykonywania wcześniej innych badań. Zalecane jest czasami przedstawienie przed badaniem ostatniego wyniku EKG.
SPOSÓB PRZYGOTOWANIA DO BADANIA
Nie ma specjalnych zaleceń.

 

OPIS BADANIA
Na klatce piersiowej badanego, po przygotowaniu skóry (wygoleniu włosów i odtłuszczeniu alkoholem lub benzyną) nakleja się elektrody, które łączy się następnie odpowiednio oznakowanymi kablami z urządzeniem rejestrującym zapis EKG. Urządzenie rejestrujące przypinane jest najczęściej do paska, co umożliwia badanemu swobodne poruszanie się (Ryc.1-8). Każdy rejestrator ma przycisk „EVENT”, służący do sygnalizowania przez badanego odczuwanych dolegliwości. Badany zobowiązany jest do prowadzenia w czasie rejestracji dziennika pacjenta, w którym nanoszone są ważniejsze wykonywane czynności i dolegliwości z zaznaczeniem godziny, w której wystąpiły. Badany informowany jest również przy zakładaniu rejestratora o terminie zgłoszenia celem zdjęcia aparatu. W czasie trwania rejestracji obowiązuje zakaz kąpieli i pryszniców, nie wolno używać poduszek i koców elektrycznych oraz manipulować w rejestratorze.

Wynik badania przekazywany jest w formie opisu, niekiedy z dołączonymi wykresami (zapisem czynności elektrycznej serca w wybranym czasie).
Badanie trwa od 24 do 48 godzin

INFORMACJE, KTÓRE NALEŻY ZGŁOSIĆ WYKONUJĄCEMU BADANIE

W czasie badania

  • Wszelkie problemy techniczne związane z noszeniem założonego aparatu (np. odklejanie się elektrod).
  • Odczuwane w czasie wykonywanego badania dolegliwości z zaznaczeniem, czy w tym czasie był przyciskany sygnalizator „EVENT”.

 

JAK NALEŻY ZACHOWYWAĆ SIĘ PO BADANIU?
Z wynikiem badania należy zgłosić się do lekarza prowadzącego.

 

MOŻLIWE POWIKŁANIA PO BADANIU
Brak powikłań. Badanie może być powtarzane wielokrotnie. Wykonywane jest u pacjentów w każdym wieku, a także u kobiet ciężarnych.